vic_logo
coronavirus.vic.gov.au

Piööc (Education) - Thuɔŋjäŋ (Dinka)

Dhɔ̈l cï piööc waar yic kaam kɔ̈mkorona (COVID-19) ku kuɔɔny ë mëdhiëëth ku dumuuk.

A lëuba lëk kɔ̈k yök tɛ̈n ke cë gɔ̈t thoŋ Nyïŋlïth Piööc – lëk tɛ̈n mëdhiëëth, mïthpiööc ku dupiööc.

Na wïc bë yï lɛ̈k thuɔŋ du, ka yï yup Athook (TIS) nämba kën 131 450 ku luel wɛ̈t bë yï wiëc raan bï waar thok, ku lɛ̈k keek bïk yï tuööm thok kek kɔɔc muk telepun kɔ̈mkorona (COVID-19) kën 1800 338 663.

Ba ya jam wennë mïthku në ye thɛɛ cennë coronavirus (COVID-19) ke tuɔ̈l (Talking to your child about coronavirus)

Ë buŋ de nyuuth kënnë abï yïn ya nyuɔ̈ɔ̈th ago ya jam wennë mɛnhdu në kë de coronavirus (COVID-19). Ku jɔl ya wël juëc kɔ̈k bïn ke ya rëër ke yï piɔl guɔ̈p ku wël ke jiɛ̈ɛ̈m nɔŋ yiic ŋɔ̈ɔ̈th, käkë aye ɣän ye kuɔɔny gam.

Duɔ̈nnë riɔɔc ba kë de coronavirus (COVID-19) ya jaamic

  • Mïth juëc abï tɔ̈ ëke cï tuany de virus kënnë piŋ ku kɔc ëke dhiëëth keek ku kɔc ye nyïn tïït në keek aacïï jam bï ya pɔl në ye tuany kënnë.
  • Na cukku ye jam në kee käkë, ke ka bï mïth ya cɔk riɔ̈ɔ̈c arëët. Akɔɔr ba mɛnhdu ya kony ago rɔt ya yök ke cï lëk në kë ye yïn en guiɛ̈r wël lɔgɔk ye keek yök ënɔŋ kɔc nyicke piɔ̈ɔ̈th. Ëkënnë ee kɔc gäm ŋɔ̈th awär kä ye keek piŋ ënɔŋ kɔc ke määth ku ɣän yennëke yök në aliiric (social media).

Loi yic bï piath kënnë meth

  • Tak yïnhom në run ke mɛnhdu. Lɛ̈kkë wɛ̈t në thoŋ bï ya piŋ ku bï ya deetic apiɛth.
  • Acïn kërac të kën yïn wël kedhiɛ ya dhuknhïïm apiɛth; ba ya thiɔ̈k wenë meth yennëke kë ye kɔɔr.
  • Them në piɔ̈ndu ëbɛ̈n ba wël ya dhuknhïïm në yith ku ye yï röl cɔk piŋ apiɛth. Duɔ̈nnë wël kedhiɛ rɔm wennë yen në door tök, në kë lëu bïnnë yekënnë yen ya riääcic.
  • Akɔɔr bï ya käpiɛth kee ye keek lueel të jiɛɛm yïn wennë mɛnhdu.
  • Duɔ̈nnë ye jam në wël lëu bïkkë mɛnhdu ya riääcic.

Cɔ rɔt cɔk nyuuthë në mɛnhdu

  • Ye mɛnhdu dac cɔɔl bï yïn ya guiɛ̈r wël lëu bï tɔ̈ ëke cï keek piŋ në ye tuany kënnë de COVID-19, ku të yen en yök thïn.
  • Gämë thaa bï yen ber ya naŋ thiɛ̈c. ku tääuë yïnhom piny ago wël ya dhuknhïïm ku ye lɔ thïn wennë mɛnhdu.
  • Mïth kɔ̈k aa bï ya riɔ̈ɔ̈c arëët në kä kɔ̈k awär kä ke gupken. Cɔk keek cɔ ye thiääk kennë kɔc ke paanduɔ̈n ku mäthke në thɛɛ juëc arëët të ben rɔt lëu në kä ke teknologï cï mɛn de Facetime.

Ye jam në kä nɔŋiic ŋɔ̈th

  • Akɔɔr ba nyin ya tïït arëët në thoŋ ye yïn jam, tënɔŋ mïthku ku kɔc kɔ̈k. Them ba ya nyic ke mïth alë bïkkë ya piŋ në jam de kɔc ŋuän awär thɛɛ cï tëëk.
  • Duɔ̈në riɔ̈ɔ̈c de mïthku ye moony. Alëu bï ya deetic mɛn lëu bï keek ya diɛɛr në kë kën keek ëkäkë kan ya yök në thɛɛ cï tëëk yiic.
  • Lëkkë mɛnhdu mɛn luuië akïïm ku kɔc cï keek piööc ke guïŋë käŋ në pinynhom ëbɛ̈n në yekënnë yic. Aa guik wël binnë ke tuany de COVID-19 ya gël ago rɔt cië tek piny ku bï wɔ ya guïr kä ke pial ë guɔ̈p.

Tiɛ̈ɛ̈të nyin në kë ye looi bï yïn guɔ̈p pial

  • Gämë keek riɛl bï keek kä loi röth ya tiam. Piööcë keek në piath yennë rëër ke kɔc nɔŋ kaam mecic, wɛ̈k de kɔc cin ku tɛ̈n bïnnë käkë ya looi apiɛth. Ye keek dac cɔk nyic yithkɛn bï keek röth ya tiit tënnë kɔc kɔ̈k ye ɣɔɔl ku yekkë tïïm.
  • Na ye mɛnhdu kɔc kɔ̈k tïŋ ëkë cï ke wum kum në masks, ke ka kɔɔr ba ya guir keek wu kee kɔc cïkke wuum kum käkë aa tiɛ̈t nyïn në röth ku kee kä yennë kɔc ku wum kum në ye thaa kënnë acie kä ke kɔc kedhiɛ. 
  • Cɔ keek ya dac cööt në 000 të ye keek röth yök ëke cïï gup piɔl wennë nɔŋ raan de paanden yekkë yök ke cïï guɔ̈p piɔl.

Ŋoot ke yï kuany käkuɔ̈n thɛɛr cök

  • Nïn cï keek juiir nɔŋ thɛɛ yennëke cam ku thɛɛ yennëke tɔ̈c aye biäk piɛth arëët yennëke mïth cɔk mit piɔ̈ɔ̈th ku yekkë tɔ̈ ëke piɔl gup.
  • Të lëu en rɔt, ke akɔɔr ba ya naŋ thɛɛ ye keek kuanycök në nyindhiɛ.Them ba warageŋ cï yïn thɛɛ tek ya gɔ̈ɔ̈r ku rɔm wennë kɔc ke paanduɔ̈n. Tääuë në fridge kɔ̈u ago raan ëbɛ̈n ya dac tïŋ.
  • Them ba kä kɔ̈k cïï mɛn de thɛɛ bïnnëke ya tɔ̈ biyic, thɛɛ ke pol, thɛɛ bïnnëke ya lääu në teknologï, thɛɛ ke täk ku thɛɛ ke piööc ya mat thïn ëyadëŋ.
  • Apiɛth ba rɔt cɔk ye lääu në këriɛ̈ɛ̈cic ëbɛ̈n ku ye kä kɔɔr keek dac dhuknhïïm ku tïŋ tɛ̈n tɔ̈nnë mɛnhdu në yenhom.

Ŋoot ke yï ye jam

  • Thiëc kä nyic mɛnhdu keek wennë kä ye en ke diɛɛr. Apiɛth ba keek ya guik ku ba keek ya deetic mɛn yennë wël cï keek piŋ cië ye yith.
  • Thiëc në thiɛ̈c gäk cïn duŋënhom de yic ku lueth në kä cï keek thiëëcic.
  • Na cï mɛnhdu yïn thiëëc ku yïn kuc wɛ̈t bïn en dhuk nhom, ke luel wulë. Deet thual ago wɛ̈t bï week en ya dhuknhom dac tak.  
  • Na kën mïthku piɔ̈ɔ̈th dac miɛt në yekënnë wennë cïn thiɛ̈c gäk ye kë looi, ke lööm ke yee kë piɔlic.
  • Cɔk nyickë  mɛn ŋoot wɔ ke wɔ bï ya piŋ apiɛth ku yukku jam wɔdhiɛ.

Jam thiɔ̈kic kennë kɔc ye nyïn tïït

  • Apiɛth arëët ba mïth cië ye waan të lëu bï keek nhïïm ya dac liääp të cennë jam thök.
  • Të thöl yïn jamdu, ke them ba deet mɛn nɔŋ en kä cï keek nyuɔɔth, kä ëye jat piɔ̈u wei. Ëkënnë alëu bï ya gɛ̈ɛ̈r de röl të jiɛɛm en, në wɛ̈ɛ̈idenic, ka të yen ye guɔ̈p luɔɔi thïn.

Kä bïn ke nyïn ya tïït tënɔŋ mïth

Ee ya kë piɔlic arëët ënɔŋ mïth kor ku rïnythii bïkkë kä ke täk (dhurrup) ya nyuɔɔth. Kä cïï mɛn de:

  • Riɔ̈ɔ̈c ku jɔtë piɔ̈u wei.
  • Riääk de piɔ̈u, ŋëëny, ku riɛɛr de nhom
  • Dhiën de piɔ̈u  
  • Ba käŋ ya jäi

Them ba rɔt ya tiit yïtök

  • Na ca ye deet mɛn nɔŋ en kä cï yï jat piɔ̈u wei, ke yï lööm thɛɛ lik ago yï guɔ̈p kan cɔ lɔ piny ke yï kën en guɔ them mɛn ba lɔ në jam yic ka ba thiëc de mɛnhdu ya dhuk nhom.
  • Na nɔŋ kë cï yï jat piɔ̈u wei wennë ca riɔ̈ɔ̈c, ke lëkkë mɛnhdu mɛn bï yïn wël kɔ̈k lɔ guik ku ba bɛɛr lɔ dhuk ba bɛ̈n jam wennë yen në thɛɛ cïï mec.
  • Ɣän kɔ̈k cï gɔ̈ɔ̈r piiny ëtënnë aabï kuɔɔny ya gam në baŋ biyic në ajuiɛɛr de kuɔɔny në tuɛnytuɛɛny ke kɔc nhïïm ku pial de guɔ̈p:
    • headspace – ye kë de kɔc baai ku määth
    • Beyondblue – COVID-19
    • Lifeline - Tuɛnytuɛɛny ke kɔc nhïïm ku pial de guɔ̈p në thɛɛ cennë COVID-19 tuɔ̈l

Kä kɔ̈k ke kuɔɔny

Bï yïn ya kony të jiɛɛm yïn wennë mɛnhdu

  • Raising Children Network Coronavirus (COVID-19) ku mïth në Authërelia
  • Emerging Minds – Kuɔɔny de mïth në ye thɛɛ cennë coronavirus ke tuɔ̈l
  • KidsHealth - Coronavirus (COVID-19): Ba ya jam wennë mɛnhud wudë
  • Mäktap de eSafety:
    • COVID-19: Bï thukuul ku piööc ya cɔk piɔl në aliiric (online)
    • COVID-19: Bï adit ke pialë guɔ̈p në aliiric (online) ke kɔc ke mïth ku kɔc ye nyïn tïït ya cɔk tɔ̈

Ba käŋ ya rɔm wennë mïth ku kɔc kor

  • headspace – ba ya rëër wudë wennë täk (dhurup) në kä kennë Novel Coronavirus
  • ReachOut – Piööc de rɔt ago ya rëër ke yï cïn adiɛɛr në thɛɛ ke coronavirus

Dhukciɛ̈ɛ̈n tënnë thukuul yennëke nyïn tïït në mïth thii kor ku jɔl ya rodhaai yiic kedhiɛ (Returning to child care and kindergarten)

Jɔɔk në Yom Tëneen në pɛɛi nïn 5, pɛɛi ë thiɛɛr.

Ke mïth kedhiɛ tɔ̈ në bɛi rɔɔk yiic ke Melbourne (metropolitan Melbourne) ku bɛi amatnhïïm (regional) tɔëyadëŋ kennë bɛi thii (rural) kɔk tɔ̈ në Bïktoria abï dhukciɛ̈ɛ̈n tënnë;

  • ɣän yennëke nyïn tïït në mïth thii kor (mɛn bennë nyïn ya tïït në keek ë köölic ëbɛn wennë bï ya luɔ̈i keek në kɔc ke bɛiɣic) ku
  • Bïkkë ya lɔ në ɣänkɛɛn thɛɛr ke piööcɣic ke rodhaɣic.

Ëkënnë ee biäk de diäk de ajuiɛɛr de akuma de Bïktoria, bennëke käŋ ya liep thook ëbɛn në Bïtoriaɣic ago pïïr de kɔc dhukciɛɛn tëddɛn thɛɛr ɣɔn.

Kän aye kuɛɛr yenne ajuiɛɛr käkë; luui keepɛ̈i ëke cïï röth ye gɛɛi në kɔ̈k peei ku ka ye luui në kuɛr bennëke tuany ë coronavirus mɛn ye cɔlë (COVID-19) ya tekic ago rɔt cië beer thiäi piny arëëtic ënɔŋ kɔc juëc kɔ̈k.

Alëu bukku ya kɔɔr bukku naŋ kä geerku keek cï tɛ̈n cennë yen ya luɛɛl thïn në Akïm ŋuɛ̈ɛ̈n man mac mäktam de pial ë guɔ̈p në Bïktoria (Victorian Chief Health Officer).

Ayukku nyic ke yïn lëu baya diɛɛr arëët në pial ë guɔ̈pde mɛnhdu. Ku nëye kënnë, ke wël ke jiɛ̈ɛ̈m abï ya tɔ kennë wuɔɔk ku ka yukku lɛ̈k kɔc wulɛ̈; ɣän yennëke nyïn tïït në mïth thii kor ku rodha yic kedhiɛ abï ya tɔ̈ ëke ye ɣän cïniic tuanyë coronavirus mɛn ye cɔl (COVID-19) ye kɔc dɔc dɔm thïn.

Wɔ cï keek yɔ̈ɔk në;

  • Akïm ŋuɛ̈ɛ̈n man mac mäktam de pial ë guɔ̈p në Bïktoria (Victorian Chief Health Officer) ku
  • Australian Health Protection Principal Committee (AHPPC).

Dhukciɛ̈ɛn të de thukuul yennëke nyïn tïït në mïth thii kor tɔ̈ në rodhaaiɣic acï keek juiir ëke bï ya tɔ̈ në biäkde lööŋ cennëke cäth ya kuum në kë de tuany. Ë lööŋ käkë, ake bïïë keek agonnë kɔc kedhiɛ rɛ̈ɛ̈r në wundaic ëbën röth ya gël ago keek cië beer dɔm.

Ake cïï ëke bïïë keek në kë yen ya thukuul ye nyïn tïït në mïth kor ku rodhaai yiic kedhiɛ kee ye tɔ̈ ëke cïï yiic piɔl ënɔŋ mïth ku dupiööc piööc mïth.

Thukulduɔ̈ɔ̈n ye nyïn tïït në mɛnh kor ku thukul de rodha abï ya naŋ ajuiɛɛr de COVIDSafe. Ëkënnë abï ya naŋ lööŋ ke pial ë guɔ̈p ku piath cï keek tääu, cï mɛn de wɛ̈k ë ɣötic në nyindhiɛ ku jɔl ya adit kɔ̈ɔ̈th.

Lɔ bennë ya lɔ në thukul yennë nyïn tïït në mïth kor wennë thukulde rodha, ee töŋ de kä thiekiic ënɔŋ mïth kedhiɛ. Ee këpiɛth arëët bïkkë ya lɔ thïn në kë yen ya kë thiekic në piööcdɛn ku yïknhial dɛn. Ee kë thiekɣic arëëtic ba mɛnhdu ya cɔk juiir rɔt ago ajuiɛɛrde piööc jɔɔk në runde 2021.

Thukuul abï piööc de mïth jɔk në runde 2021 (Schools will be ready for children starting Prep in 2021)

Rodhaai ku thukuul kedhiɛ alui nëtök në yemɛɛn ago kë paanduɔn ku mɛnhdu ya kuɔny bïkkë ya röŋ kennë luɔɔi de piööc bï tɔ̈ në runde 2021.

Tëm tueeŋ (Term 1) në thukulic abï ya kë bennë mïth kor ya kuɔny. Mïth kën en ya lëu bïkkë run kee ŋuan ya thöl në rodha yic në ye ruɔ̈n kënnë yic.

Thukuul aloi käjuëc nëye thaa kënnë agokë mïth ya kuɔny agokë piööc ya jɔɔk në runde 2021, cït man  de:

  • Piööc ye luɔ̈i mïth në aliiric ku nɛ̈m bennë dhɔ̈l ke piööc ya neem yiic.
  • Bïdio bennëke ‘Madiir ya yök'
  • Jam amatnhom de bïdio yennëke ‘akut de ajuiɛɛr ë piööc' ya looi.
  • Amarde dupiööc ke rodha ku thukuul ke jɔ̈k ë piööc
  • Piööcde mïth ke thukul tɔ̈ në run de 5 ɣic ago kë ya mïth loi ajuiɛɛr känɣic.

Na kɛ̈nnë riinke mɛnhdu gärpiny ago jɔk ë rodha në  runde 2021 ɣic, ke yïn yukku wɛɛi piɔ̈u ba thukul kɔrcök në ye thaa kënnëɣic. Apiɛth arëët ba mɛnhdu ya gäär riin piny në ye thaŋ thiin tɔ̈ ba dɔc ya lëu në yök, të ben rɔt lëu. Akutnhom de piööc (Department of Education and Training) anɔŋ wël thiekɣic në kuɛɛr bennëke thukul ya jɔɔk; në ye wɛbthait kënnë yic website.

Yïn lëu ba ya jam wennë raan tɔ̈ në mäktapɣic në thukulduɔɔ̈n tɔ̈nnë mɛnhdu thïn, ku bäkk̈ jam në kuɛɛr bennë ajuiɛɛrde piööc ya tɔ̈ thïn wudë në runde 2021 ɣic.

Dupiööny de rodha tɔ̈nnë mɛnhdu thïn alëu bï yïn ya kuɔny ëyadëŋ në kaam lony ë mɛnhdu dhölde tök në rodhaɣic.

Na kɔɔ̈r agamlöŋ?

Thiɛ̈c rodha tɔ̈nnë mɛnhdu thïn agokë yïn ya kɔɔr raan bï yïn ya geer thok, mɛn bï ya luɔï yïn në cɔ̈t ë nambai benne cööt në 9280 1955 ku liep wɛbthait de website.

Kä ba keek ya looi ago ya tɔ̈ ke yï piɔl guɔ̈p (Things you can do to stay healthy and safe)

Thukul de jɔ̈k ë piɔ̈ɔ̈c wennë rodha tɔ̈nnë mɛnhdu thïn abï kuɔɔny ya gäm mɛnhdu ku paanduɔ̈n ëbɛ̈n ago kë ya tɔ̈ ëke piɔl gup në kee kuɛɛr käkë:

  • Bï atuɔ̈c de guɔ̈p ya them ënɔŋ mïthku të bïï keek të de piööc wennë rodha yic në kööl thok ëbɛ̈n.
  • Bï ɣöt ya waakic në kööl thok ëbɛ̈n wennë adït ke luɔɔi kɔ̈ɔ̈th.
  • Bï kɔc ŋuän ya thiɛ̈ɛ̈c bïkkë ya cieŋ në kä yennë kɔc kethook ku kewum kum (masks).
  • Wɛɛië mïth piɔ̈ɔ̈th ku kɔc nɔŋ mïth cï röt ya yök ëke piɔl gup bïkkë ya rëër baai. Ye keek wɛɛi piɔ̈ɔ̈th ëyadëŋ bïkkë röth ya cɔk them ke gup në tuany ë coronavirus mɛn ye cɔlë (COVID-19 ).

Wɔ ye thiɛ̈c ëyadëŋ baya jam wennë kɔc ke paanduɔ̈n në kuɛɛr piɛth lëu bïn ke ya luui ke yï cïn guɔ̈p acuɔl baai paanduɔ̈n, cït mɛn de;

  • Wak yïcin apiɛth wennë tɔc yïcin në kë yennë awuɔɔk nɔ̈k në kɔc cïn (hand sanitiser) ke yï ŋoot ke yï kën guɔ bɛ̈n thukul yennë nyïn tïït në mïth kor tɔ̈ rodhaɣic.
  • Ciɛ̈ŋë në kë yennë kɔc kethook ku kewum kum (face mask) në thaathok ëbɛ̈n të jɛ̈l yïn baai paanduɔ̈n, agut cï të le yïn në thukul yennë nyïn tïït në mïth kor wennë rodha yic."
  • Rëër ke kɔc nɔŋ kaam de mitiir kee 1.5 në kɛmku kenne kɔc cïï rɛ̈ɛ̈r yin baai.  Cit man de kɔc lui ku kɔc kɔ̈k ke baai ye kuɔny gam në thukulduɔɔn de jɔ̈k ë piööcic wenë rodha duɔ̈nic.
  • Yakkë ɣɔɔl wennë yakkë tïïm në tissue yic wennë kɔɔr de cinkuɔ̈n.
  • Yakkë we cin dɔc waak të cï week ɣɔɔl wennë cäkkë tïïm.
  • Them ba ya rëër baai paanduɔ̈n të ye yïn rɔt yök ke yï cï tuaany. Na ca rɔt yök ke yï cïï guɔ̈p piɔl, ke yï dɔc rɔt cɔk them guɔ̈p në tuany ë coronavirus mɛn ye cɔlë (COVID-19). Rɛ̈ɛ̈rë baai paanduɔ̈n agut cï kööl bennë yen lueel wu; yïn cï guɔ̈p jal pial ago jɔl bɛɛr lɔ cɛɛth biyic.

Reviewed 09 November 2020

24/7 Coronavirus Hotline

If you suspect you may have COVID-19 call the dedicated hotline – open 24 hours, 7 days.

Please keep Triple Zero (000) for emergencies only.

Was this page helpful?