vic_logo
coronavirus.vic.gov.au

Na I vakasala kei na vei vakatatabu mai na tabana ni bula (Health advice and restrictions) - Vosa Vakaviti (Fijian)

Na i toma ni i vakasala kei na vakatatabu mai na tabana ni bula, ka wili kina na i tukutuku e so me baleta na gaunisala mo bula vinaka tiko kina, nomu vakadikevi, kei na vei vuke e rawa ni vakayacori me baleti iko.

If you are concerned, call the coronavirus hotline 1800 675 398 (24 Hours).
If you need an interpreter, call TIS National on 131 450.
Please keep Triple Zero (000) for emergencies only.

Na veika e dodonu mo nanuma

E tiko na veika bibi e rawa ni da cakava me ra maroroi kina na lewe ni noda matavuvale kei ira ena noda vei i tikotiko mai na coronavirus (COVID-19):

  • Savata vakawasoma na ligamu. Vakayagataka na sovu kei na wai se kauta vata tiko kei iko e dua na wainimate ni i sava ni liga. Oqo e na vukea na noda maroroi keda mai ena coronavirus (COVID-19), ka rawa ni bula tiko na kena manumanu ni mate ena dela ni veika e tiko volivoliti keda me vica na siga.
  • Mo vakayawaki iko mai me rauta e 1.5 na mita mai vei ra na tamata tale eso.
  • Mo kauta vata tiko ga kei iko e dua na i tatabonaki ni ucu kei na gusu.
  • E dodonu mo daramaka e dua na i tatabonaki ni ucu kei na gusu ena gauna ko veisiko kina ki valenibula se vale ni malumalumu , gauna ko vodo kina ena tolili ni vakaleleci lewe ni vanua, taxi se motoka vaka i taukei vakatarai ni vei vakaleleci kei na rara ni waqavuka kei na waqavuka (vakavo ke tiko na i vakaro vakalawa mo kakua ni daramaka e dua)
  • E vakaroti vakabibi mo daramaka tiko ga na i tatabonakai ni ucumu kei na gusumu ena vei gauna kece ko sega ni rawa ni vakayawaki iko mai kina me 1.5 na mita mai vei ira na tamata tale eso. Oqo e vakalailaitaka na rivarivabitaki ni kena vei dewavi yani na coronavirus (COVID-19)
  • Mo sotavi ira na lewe ni nomu matavuvale kei ira na nomu i tokani e tautuba, mai na nomu sotavi ira e loma ni vale. E na vakalailaitaka na kena tauvi keda na coronavirus (COVID-19) kevaka eda sota e tautuba.
  • Kevaka ko vakila ni ko tauvimate, mo dikevi sara ka mo tikoga e vale. Na noda vakadikevi totolo, kevaka madaga e sega ni se bibi sara na i vakatakilakila ni tauvimate, e na vukea na kena vakaberaberataki na dewa ni coronavirus (COVID-19).
  • E sega ni da na sauma na noda vakadikevi ena coronavirus (COVID-19). Oqo e wili kina ko ira e sega na nodra Medicare card, me vakataki ira na dau saravanua mai vavalagi, ko ira na curuvanua mai vakacakacaka kei ira na curuvanua mai vaka i se ni valu.

Na vakatatabu e sa vakayacori tiko oqo e Victoria

Wilika na vei vakatatabu e vakayacori tiko e Victoria ena gauna oqo.

Na Victorian Chief Health Officer e rawa ni veisautaka na vei vakatatabu eso kevaka e veisau na veika e sotavi tiko.

Na vei vakatatabu e vakayacori tiko oqo

Mai na gauna oqo:

  • E sa rawa ni sota e tautuba e lewe 200 na tamata. Oqo ena vei vanua ni sota vakalewe levu e tautuba, me vaka na rara se e matasawa – ka sega e na nomu vale.
  • E sa rawa ni lewe 100 na nomu vulagi e vale e na loma ni dua na siga.
  • E sa rawa ni ko sauma rawa tu na vale ni gade vakasaravanua ko na tiko kina vata kei ira na lewe ni nomu vuvale ka rauta ni lewe 100 na tamata kevaka ni gade mai e Victoria. Ko koya e nomu dau lomani drau tiko vata , ka vaka kina ko ira na gone lalai e sa bera ni ra yacova na vula 12, era sega ni wili ena lewe 100 na tamata.
  • Na vei qaravi ni caka ni ulu, sasauni kei na nomu qaravi (personal care) sa rawa ni la’ki vakayacori yani kina nomu vale.
  • E sa dola na vei vale ni kana, vale ni kana kei na gunu, vale ni gunu ka vaka kina na vale ni gunu ti e ra sa dola. E dodonu me na vakamuri na lawa ni rua na mita vakarivirivi me yalani kina na i wiliwili ni tamata era qaravi ka ra tiko e loma ni vale ka vaka kina e tautuba.
  • Sa dola na veivanua ni veimau i lavo, ka yalani ga na i wiliwili ni tamata e rawa ni ra vakayagataka.
  • E vakatarai na qiri yaya ni vakatagi.
  • Na vale ni kana ena vei vanua ni volivoli lelevu e sa dola.
  • Na qito veitaratara e sa vakatarai me vakayacori e lomanivale ka vaka kina e tautuba.
  • Vale ni vakaukauwa yago kei na vakavulici ni vakaukauwa yago e dau vakayacori e lomanivale e sa dola tiko. Vanua ni vakaukauwa yago kei na vanua ni qito e loma ni vale e dodonu me vakayagataki kina na lawa ni rua na mita vakarivirivime tarova na levu ni tamata era yaco mai. Vanua ni vakaukauwa yago ka sega kina na kena dau ni veiqaravi e dodonu me vakayagataki kina na lawa ni va na mita vakarivirivi.
  • E sa dola na vanua ni qalo. E dodonu me vakayagataki na lawa ni rua na mita vakarivirivi me vakalailaitaka na i wiliwili ni tamata era gole mai.
  • Na vanua ni sara i yaloyalo e sa dola ka vaka i yalayala ga na I wiliwili vei ira na gole kina.
  • E sa rawa ni vakayacori na soqo ni vakamau. Na levu ni vanua e vakayacori kina e na cakacakataki na i wiliwili ni tamata e rawa ni ra lako mai kina. Na vanua ena vakayacori kina na vakamau me na vakamuri kina na lawa ni rua na mita vakarivirivi. Kevaka e vakayacori na vakamau ena nomu vale, e lewe 100 ga na tamata e na rawa ni ra tiko kina.
  • E sa vakatarai talega me vakayacori na soqo ni veibulu. Na levu ni vanua e vakayacori kina e na cakacakataki na i wiliwili ni tamata e rawa ni ra lako mai kina. Na vanua ena vakayacori kina na soqo ni veibulu me na vakamuri kina na lawa ni rua na mita vakarivirivi. Kevaka e vakayacori na soqo ni veibulu ena nomu vale, e lewe 100 ga na tamata e rawa ni tiko kina.
  • E sa vakatarai talega me vakayacori na soqoni vakalotu. Na i wiliwili ni tamata e rawa ni tiko ena dua na soqoni vakalotu e na cakacakataki mai ena kena vakamuri na lawa ni rua na mita vakarivirivi. E sega ni yalani na i wiliwili ni kumukumunivata ena soqoni e loma ni vale kei na soqoni e tautuba, ka rawa ni vakayacori vata ga ena dua na gauna.
  • Na vanua ni sota vaka i tikotiko, wili kina na vale ni wilivola (libraries) kei na vale ni sotasota tale e so, e ra sa dola. E dodonu me vakamuri kina na lawa ni rua na mita vakarivirivika me yalani kina na i wiliwili ni tamata era na tiko kina.
  • Na veivanua kece , e sa dodonu me vakayagataki kina na mona livaliva ni kena tauri ka maroroi na keda i tukutuku mai na I ka 23 ni Epereli.

Ubi ni mata

E dodonu mo kauta vata tiko kei iko e dua na i tatabonaki ni ucu kei na gusu ena vei gauna kece ko biuta kina na nomu vale ka mo daramaka ena veigauna e gadrevi kina, vakavo ke tiko na i vakasala vakalawa mo kakua ni daramaka e dua na i tatabonaki ni ucu kei na gusu. Na kena i vakaraitaki ni i vakasala vakalawa ka rawa mo kakua ni daramaka kina e dua na i tatabonaki ni ucu kei na gusu, e wili kina oqo:

  • kevaka e tiko e dua na tauvimate me vaka na mate ni kuli e ca sara ena matamu se dredre nomu dau cegu .
  • kevaka e dau leka na nomu i cegu ena gauna ko vakaukauwa yago tiko kina.

O ira na gone lalai ka sa bera ni yacova na yabaki 12, e sega ni gadrevi me ra daramaka e dua na i tatabonaki ni ucu kei na gusu.

Vakavo kevaka e tiko e dua na i vakaro vakalawa , e dodonu mo daramaka tiko e dua na i tatabonaki ni ucu kei na gusu ena nomu:

  • veilakoyaki voli e na tolili ni vei vakaleleci eso vei keda na lewe ni vanua raraba.
  • veisiko e valenibula se na veivale ni veiqaravi vei ira na malumalumu
  • vakayagataka na taxi se motoka vakaitaukei vakatarai me vei vakaleleci.
  • tiko voli ena rara ni waqavuka kei na gauna ko vuka kina ena waqavuka.

E vakasalataki vakabibi sara mo daramaka e dua na i tatabonaki ni ucu kei na gusu ena veigauna ko sega ni rawa ni vakayawaki iko mai kina me 1.5 na mita mai vei ira na tamata tale eso.

Mo vakadikevi ka vakatikitikitaki

Kevaka e tiko vei iko e dua na i vakatakilakila ni coronavirus (COVID-19), e dodonu mo dikevi.

Na veivakatakilakila ni coronavirus e wili kina na:

  • Katakata,liliwa se buno ca.
  • Vuvu se mosi ni tilotilo
  • Cegu leka
  • Savu ni ucu
  • Sega ni vakilana i boi se na i kanakana ni kakana.

Na noda vakadikevi ena coronavirus (COVID-19) e sega ni dua vei keda kece sara ena sauma kina e dua na ka. Oqo e wili kina o ira e sega na nodra Medicare card, me vakataki ira na dausaravanua mai vavalagi, o ira na curuvanua mai vakacakacaka kei ira na curuvanua mai vakai se ni valu.

Kevaka o dikevi ka sa tiko vei iko na coronavirus (COVID-19), mo tiko vakatikitiki tani tiko ga ena nomu vale. Ke gadrevi tale eso na i tukutuku rai ena Cava me’u cakava kevaka au sa dikevi ka sa tiko vei au na coronavirus (COVID-19) (Word)

Kevaka o dua vei ira na veitaratara vakavoleka kei na dua e tauvi coronavirus (COVID-19) e dodonu mo tiko vakatikitiki tani me 14 na siga. Ke gadrevi tale eso na i tukutuku rai ena Cava meu cakava kevaka au veitaratara vakavoleka kei na dua e tauvi coronavirus (COVID-19) (Word)

Kevaka drau vale vata, se tiko vata ena dua na gauna kei na dua e a tiko volekati koya e tauvimate tiko, o na vakasalataki talega mo tiko ga e vale.

E tiko na veivuke

Kevaka ko nuiqawaqawa me baleta na nomu na sega ni veisaumi ena gauna ko waraka tiko kina na macala ni nomu vakadikevi, e na rawa ni ko tara e dua na veivuke vakailavo ka yacana tiko na $450 coronavirus (COVID-19) Test Isolation support. Oqo e rawa ni vukei iko ena nomu tiko e vale.

Kevaka o dikevi ka o sa tauvimate se ko a dua vei ira na veitaratara vakavoleka kei na dua e tauvimate tiko, e na rawa ni saumi vei iko e $1,500 (PDF). Ke gadrevi e so tale na i tukutuku qirita na Coronavirus Hotline ena 1800 675 398. Kevaka o gadreva e du ana daunivakadewa vosa, tabaka na saiva (0)

Kevaka o iko se dua o kila ni yalo nuiqawaqawa tiko, e rawa ni o qirita na Lifeline ena 13 11 14 se Beyond Blue ena 1800 512 348. Kevaka o gadreva e dua na dauvakadewa vosa, qirita e liu na 131450.

Kevaka ko vakila ni ko sega ni kauwaitaki, e rawa ni ko veitaratara ena Coronavirus Hotline ena 1800 675 398 ka tabaka na tolu (3). Kevaka ko gadreva e dua na dau ni vakadewa, tabaka na saiva (0). E na semati iko sara yani vua e dua na dau ni vei qaravi mai na Australian Red Cross ka rawa ni vukei iko mo vei taratara kei na dua na dau ni veiqaravi ena nomu i tikotiko.

Veivurevure tale ni tukutuku eso

Sa kerei mo vakayagataka na veika sa koto o qori era ka wasea yani vei ira ena nomu i tikotiko ena email, vanua ni veitaratara tale eso ena mona livaliva wili kina na veisoqosoqo o lewena.

Vakadikevi kei na tiko vakatikitiki tani

Tiko qaqarauni

Gaunisala ni veivuke

Ubi ni mata

Reviewed 31 March 2021

24/7 Coronavirus Hotline

If you suspect you may have coronavirus (COVID-19) call the dedicated hotline – open 24 hours, 7 days.

Please keep Triple Zero (000) for emergencies only.

Was this page helpful?